Blue Marble: drie voor twaalf

Gepubliceerd online: 30 januari 2019

Sinds dat wij als mensen over de aarde dwalen proberen we grip te krijgen op de aarde. We ontwikkelen kaarten en meten afstanden om ons te helpen oriƫnteren op deze blauwe planeet. De technologie is zo ver dat de aarde in onze handpalm kan worden getoond: op het beeld van de smartphone verschijnt een kaart met onze positie. Waar je bent is geen geheim meer. Er verschijnen automatisch adressen van winkels en bedrijven op het kaartje in je hand: de wereld nuttig gemaakt als een bedrijvengids.

DE ZON IN DE RUG

Op 7 december 1972 was de sonde Apollo 17 onderweg naar de maan. De bemanning keek terug naar aarde en besloot spontaan onderstaande foto te maken. Voor het eerst was er foto door mensen gemaakt, vanaf 29000 kilometer afstand van de aarde, met de zon in de rug. Geen mens is sinds 1972 zo ver van de aarde geweest, daarom symboliseert deze foto een cruciaal moment van menselijke zelfreflectie.

Blue Marble

EEN WERELD ZONDER NATIONALITEITEN

Op de foto zien we geen teken van menselijk leven. De grenzen tussen de landen zijn niet zichtbaar. Vanaf deze afstand betekent nationaliteit helemaal niets. Wel zien we Antartica, het continent Afrika, het wit van de wolken, het blauw van de zee, het rood van de Sahara, het groen van Madagascar met een zwart heelal als achtergrond. Het zwart is de oneindige diepte van het universum. Met op de achtergrond de onmetelijkheid van de ruimte is de aarde een wonderlijk obscure verschijning. We zien een flinterdunne atmosfeer, maar we zien niets dat met mensen te maken heeft. Is dit wetenschap? Wat is het belang van zo'n foto waarbij bijna niets valt te zeggen over wat menselijk is?

DRIE MINUTEN

Het is menselijk om onszelf te projecten in de omgeving waarin we leven. De zon gaat op, de zon gaat onder. In onze dagelijkse taal draait de zon om de aarde, niet andersom. We weten sinds Nicolaus Copernicus (1473-1543) dat dit niet waar is. Onze observatie bedriegt ons. Als we de geschiedenis van het universum (ca. 15 biljoen jaar oud) zouden opvatten als een dag, dan zou de mens pas in de laatste drie minuten op het toneel verschijnen. De mens is niet het centrum van het universum.

DE KLOK TIKT

Het is de wetenschap die deze zelfkennis mogelijk maakt en het provincialisme van de mensen vernietigt. Want het is zonder meer duidelijk, op basis van onze geschiedenis, dat mensen een uitzonderlijk talent hebben om zichzelf te bedriegen. We zoeken naar een verklaring: de wereld is een klok, wie heeft die klok gemaakt? Vooralsnog is het Google die van de wereld een klok heeft gemaakt: 24/7 open voor zaken! Terwijl we ondertussen vergeten, dat we een verantwoordelijkheid hebben voor de diversiteit aan leven op deze blauwe planeet, en de klok niet terug kan worden gedraaid.

BRONNEN:

Sagan, C. (1997). Pale Blue Dot. New York: Ballantine Books.

Apollo 17: Blue Marble. (z.d.). Geraadpleegd op 30 januari 2019, van https://www.nasa.gov/image-feature/apollo-17-blue-marble